Selde kalmış araba nasıl anlaşılır?

Kısa cevap: selde kalmış arabayı, temizlikte gözden kaçan yerlerden anlarsın. Emniyet kemerini sonuna kadar çek, ucunda çamur ya da nem ara. Halının altına ve stepne yuvasına bak; kum, balçık, su izi olmamalı. Farlarda buğu, koltuk vidalarında pas, sigorta kutusunda yeşil ya da beyaz korozyon şüphelidir. SBM hasar sorgusu yalnız sigortanın ödediği hasarı gösterir. Bildirilmeyen sel kayıtta hiç görünmeyebilir, o yüzden ekspertiz şart.

Sel hasarı neden kayıtta görünmeyebilir?

Sel hasarının kayda girmesi için önce bir sigortanın o hasarı ödemesi gerekiyor. Burada üç engel var.

• Kaskolu araç az. Türkiye Sigorta Birliği verisine göre 2025 sonunda bütün araçların yalnız %26’sı kaskoluydu. Otomobilde oran %37, 16-20 yaş araçlarda %8.
• Sel kaskoda ek teminat. Kasko Genel Şartları’nda sel ve su baskını ana teminatta değil, ek sözleşmeyle alınıyor. Poliçede yoksa ödenmez.
• Trafik sigortası kendi aracını ödemez. O, başkasına verdiğin zarar için.

SBM’nin 5664 SMS sorgusu 2003 sonrası kasko ve trafik sigortası hasar ödemelerini gösteriyor. Cam, mini onarım ve parça çalınması dahil değil. “Pert” ya da “ağır hasar” diye ayrı bir sorgu türü de yok. Resmi sayfaya göre sorgu başına ücret 275 TL. Kısacası temiz çıkan sorgu, aracın sel görmediğini kanıtlamaz. Yaş büyüdükçe kasko oranı da düşüyor; 21 yaş üstü araçlarda %1. Eski araçta sel hasarının sigortadan ödenip kayda girmiş olma ihtimali bu yüzden daha düşük.

Sigorta ödediyse ne görünür?

Sigorta sel hasarını ödediyse hasar kayda girer. 1 Temmuz 2025’ten beri yürürlükteki SEDDK genelgesine göre KDV dahil onarım bedeli aracın değerinin %60’ını aşarsa araç ağır hasarlı sayılıyor. %60’ın altında da tavan, şasi kolları, hava yastığı gibi listedeki parçalar hasarlıysa ağır hasar sayılabiliyor. Bu yüzden SBM’nin detay ve parça sorgularını da yaptır, hasarın büyüklüğünü ekspertizle birlikte değerlendir.

Araçta nereye bakmalı?

Sel hasarlı aracı satmak isteyen, görünen yerleri temizler. Sen görünmeyen yerlere bak. Aşağıdaki işaretlerin çoğu ABD Federal Ticaret Komisyonu’nun (FTC) ve yerel kurumların sel hasarlı araç rehberlerinden.

İç mekan

• Emniyet kemerini sonuna kadar çek. Makarada kalan son kısmında nem, küf, çamur ara.
• Paspası ve halıyı kaldır. Altında su lekesi, küf, kum, balçık olmamalı. Torpido altına da bak.
• Eski bir araçta yepyeni halı ya da döşeme varsa sebebini sor.
• Ağır parfüm ya da yoğun temizlik kokusu bir şeyi bastırıyor olabilir.
• Koltuk vidalarında pas ya da sökülme izi ara.

Bagaj ve gövde

• Bagaj halısını kaldır, stepne yuvasına bak. Su izi, kum, tortu olmamalı.
• Far ve stoplarda buğu şüphelidir.
• Kapı çevresinde pas ara.

Elektrik ve motor

• Sigorta kutusunu aç. Yeşil ya da beyaz korozyon kötü işaret.
• Kablo bağlantılarına bak. ABD sigorta dolandırıcılığıyla uğraşan kurum NICB’ye göre bakırda yeşil, alüminyumda beyaz toz sel izi olabilir.
• Motor yağını çek. Consumer Reports’a göre suyla karışmış yağ “milkshake” görünümünde olur.

Ne kadar suya girmiş olabilir?

ABD Ulusal Hava Servisi’ne göre 15 santim su çoğu otomobilin tabanına ulaşır ve kontrol kaybına yol açabilir. 30 santim su birçok aracı yüzdürür. 60 santim akan su cipler dahil çoğu aracı sürükler. Yani halının altında çamur görüyorsan su en azından taban seviyesine çıkmış demektir.

Su motora girdiyse: hidrolik kilit

Selin en pahalı hasarı çoğu zaman görünmez. Su hava emişinden silindire dolar. Su sıkışmaz, motor kilitlenir, biyel kolu ya da supaplar eğilir. Buna hidrolik kilit deniyor. Suda stop etmiş bir aracı tekrar çalıştırmak hasarı büyütür, doğrusu çekiciyle götürmek.

İkinci elde bunu gözle göremezsin. Soğuk motorda ilk çalıştırmayı dinle, motorun düzgün çalışıp çalışmadığına bak, hata kayıtlarını cihazla okut. Satıcıya da doğrudan sor: araç hiç suda stop etti mi?

Elektrikli ve hibritte risk daha büyük

Tuzlu suya girmiş lityum bataryada yangın hemen ya da haftalar sonra çıkabiliyor. 2022’deki Ian kasırgasından sonra ABD trafik güvenliği kurumu NHTSA tuzlu suyu ana tetikleyici olarak gösterdi. NHTSA, hasarlı bataryalı aracı garaja koymamayı, yapılardan en az 15 metre uzak tutmayı öneriyor. Sel görmüş bir elektrikli ya da hibriti yetkili servis incelemeden sürme, alma da.

Yurt dışında rakam büyük, bizde veri yok

ABD’de CARFAX’a göre 2025 başında yollarda 482 bine kadar sel hasarlı araç vardı. Orada aracı başka eyalette tescil ettirip sel kaydını silmeye “title washing” deniyor. Türkiye için benzer bir sayı ya da sel hasarlı araç ithal edildiğine dair bir haber bulamadık. Bu, riskin olmadığını göstermiyor; yalnız elimizde veri olmadığını gösteriyor.

Ekspertizde ne iste?

1. SBM hasar sorgusu; detay ve parça sorgusuyla birlikte.
2. Halı altı, stepne yuvası ve sigorta kutusunun fotoğraflı kontrolü.
3. Arıza cihazıyla motor ve elektrik hata kayıtları.
4. Elektrikli ya da hibritse yetkili serviste batarya kontrolü.
5. Satıcıya doğrudan soru: araç hiç su aldı mı? Cevabı ekspertiz sonucuyla karşılaştır.

Tek bir işaret tek başına kanıt değil. Ama iki üç işaret aynı araçta toplanıyorsa vazgeç. FTC de sel şüphesinde aracı almadan önce bağımsız bir ustaya baktırmayı öneriyor.

Kendi araban sele girdiyse

Konumuz ikinci el ama kısa bir not. Su çekilince kontağı açma, önce fotoğraf ve video çek. Kasko poliçende “sel ve su baskını” satırı var mı bak. Hasarı en geç 5 iş günü içinde bildir. Stop eden motoru çalıştırırsan, zararı artırmama yükümlülüğü yüzünden tazminattan indirim riski doğar. Şirket ödemezse önce yazılı başvur. Ret gelirse ya da 15 iş günü cevap yoksa Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidebilirsin; şirketin tahkim üyesi olması şart.

Genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Kendi durumun için sigortacına ve avukatına danış.

Bu yazı bir öneridir; araca kefil değiliz. Almadan önce ekspertiz ve servis kaydı şart.