İkinci el araba alırken kontrol listesi: ekspertiz ve test sürüşü

Kısa cevap: ikinci el arabayı üç aşamada kontrol et. Önce masa başında: şasi numarasıyla servis kaydı ve kampanya sorgusu, SBM hasar sorgusu, ruhsat ve faturalar. Sonra ekspertizde: arıza cihazı, beyinlerden kilometre sorgusu, lift ve boya ölçümü. En son test sürüşünde: motoru soğukken çalıştır, otomatiği soğukken yokuşta, geri viteste ve dur-kalkta dene. Bu liste videolarımızdaki “Alırken” maddelerinden derlendi.

1. Masa başında: evrak ve sorgu

1. Şasi numarasıyla yetkili servis. Servis kaydını, her girişteki kilometreyi, açık kampanya ve geri çağırmaları, yapılmış yazılım güncellemelerini sor. Türkiye’yi kapsayıp kapsamadığı belli olmayan geri çağırmalar için tek yol bu.
2. SBM hasar sorgusu. Yalnız sigortanın ödediği hasarı gösterir. Temiz çıkması her şeyin temiz olduğu anlamına gelmez.
3. Taksi ve kiralama geçmişi. Şasi numarasıyla hasar ve taksi geçmişini sorgulat.
4. Ruhsat. Motor numarası araçtakiyle aynı mı? Yıl ve kasa kodu doğru mu? Koltuk sayısı ve Euro sınıfı araçla uyuşuyor mu? Tadilat ya da LPG varsa ruhsatta işli mi?
5. Şasi numarası araçta okunuyor mu? Bazı araçlarda paspasın altında; kaldırıp bak.
6. Kasko teklifi. Kaparo vermeden önce al. Kasko primi ilk yılın hesabını değiştirir.
7. Motoru ve kutuyu tanı. Aynı model adının altında farklı motor ve şanzımanlar olabiliyor. Şanzıman kuru mu ıslak mı, kaç ileri? Motor hangi tarihte üretilmiş? Ticari araçta ruhsat otomobil mi kamyonet mi?

İstenecek faturalar

• Kayışlı motorda son triger faturası. Devirdaim aynı kayıştan dönüyorsa onunki de.
• 1.2 PureTech gibi yağda kayışlı motorda bütün yağ faturaları ve kayış ölçüm kaydı.
• Zincir derdi bilinen motorda zincir faturası.
• Islak kavramalı DSG, çift kavramalı ve tork konvertörlü otomatikte şanzıman yağı faturası; CVT’de CVT yağı.
• LPG’li araçta supap ayarı faturası, kitin markası ve tankın üretim tarihi.
• Dört çekerde arka kavrama (Haldex) yağı faturası.

Bizim kuralımız: aracın fiyatının yüzde 15’i kenarda değilse alma. İlk yıl çıkabilecek arıza bu yastıktan ödenir.

2. Ekspertizde istenecekler

Arıza cihazı

• Motor ve şanzıman hata hafızası. Mümkünse markayı tanıyan cihazla okut.
• DSG ve diğer çift kavramalılarda kavrama aşınması ve adaptasyon değerleri. Teşhisten önce aküyü test ettir; zayıf akü kutuyu acil moda atabiliyor.
• Dizelde DPF, EGR, NOx ve AdBlue kayıtları. DPF ya da AdBlue iptali var mı, ara.
• Yağda kayışlı motorda yağ basıncı kayıtları; benzinlide katalizör arıza kodları.
• Araçtaki bütün beyinlerden kilometre sorgusu.

Lift ve motor

• Altını kaldırıp pasa bak: ön travers, taban, kapı altları.
• Yağ soğutucu çevresinde ve turbo hortumunda yağ izi ara.
• Ön takımı ustaya göster: rot, burç takırtısı, amortisör sızıntısı.
• LPG’li ve yaşlı motorda kompresyon testi yaptır.
• Termostat ve su pompası çevresinde kurumuş antifriz izi, pembe leke ara.

Kaporta ve boya

• Boya ölçümü yaptır. Sıfır araçta bile teslimatta boya ve hasar kontrolü iste.
• Kaput ve tavana gün ışığında bak.
• C sütununa ve arka cam kenarına el feneriyle yandan bak; göçük ve boya kalkması ara.
• Tavanda boya kabarması, sunroof çıtalarında çatlak, tavan döşemesinde su izi ara.
• Hava yastığı kapağında kabarma var mı bak.

3. Soğuk motor: ilk dakika

Aracı bir gece beklemiş halde görmek iste. Birçok motor ve şanzıman derdi soğukken kendini gösteriyor.

• Çalıştırmadan önce genleşme kabındaki su seviyesine bak.
• Yağ kapağını aç, köpük var mı kontrol et.
• Yağ çubuğunu çek: seviye ve koku. Benzin kokuyorsa uzak dur. Dizelde yağ MAX çizgisinin üstündeyse uzak dur. Arada yağ eklendi mi, sor.
• Çalıştır ve ilk saniyeleri dinle: zincir şakırtısı, alttan tıkırtı.
• Dumana, titreşime ve uyarı lambalarına bak.
• Uzun rölantide fanın devreye girdiğini izle.

4. Test sürüşü

Otomatik şanzıman

• Soğuk motorla düz yolda ve yokuşta kalkış yap, geri vitese tak.
• Dur-kalk trafikte birden ikiye geçişi hisset: titreme, silkeleme, vuruntu.
• P, R, D ve N’den D’ye geçişlerde vuruntu var mı bak.
• Yanıp sönen vites göstergesi kötü işaret.
• CVT’de yokuşta devir kaçıyor mu bak.
• Robot şanzımanda her geçişi soğuk ve sıcak dene.
• Araç ısınınca testi tekrarla.

Manuel ve yürüyen aksam

• 6 ileri manuelde 5. ve 6. viteste gazda uğultu dinle.
• Manuelde gaz verirken vites kolunu izle.
• Motor çalışırken direksiyonu sonuna kadar çevir, uyarı lambası yanıyor mu bak.
• Dört çekerde sert kalkışta çekiş lambası yanıp sönüyorsa arka kavrama pompasına baktır.
• Test sürüşünü uzun tut, yokuşta vızıltı dinle.
• Turbolu yağda kayışlı motorda fren pedalı sertliğine dikkat et.

İç mekan ve elektrik

• Bütün camları tek tek otomatikte indir kaldır, sunroof’u çalıştır.
• Klimayı 10 dakika çalıştır, iki tarafı ayrı dene.
• Ekranı 10 dakika kullan, donuyor mu bak. Kamerayı test et.
• Ayak boşluğu ve bagaj halısının altı ıslak mı bak.
• Hava süspansiyonu varsa aracı bir gece bekletip arkası çöküyor mu kontrol et.

Kilometre ve sel için iki hızlı kontrol

• Kilometre: lastik yanağındaki 4 haneli üretim kodu, akü, balata, direksiyon, vites topuzu ve koltuk yanağı gösterilen kilometreyle uyuşmalı.
• Sel: emniyet kemerini sonuna kadar çek, ucunda çamur ara. Stepne yuvasında ve halı altında kum, farlarda buğu, sigorta kutusunda korozyon olmamalı.

Kırmızı bayraklar: bunlardan biri varsa alma

• Servis kaydındaki kilometre göstergedekinden yüksek.
• Yağ çubuğu benzin kokuyor ya da dizelde yağ MAX çizgisinin üstünde.
• 1.2 PureTech gibi yağda kayışlı motorda bakım faturası yok.
• DPF ya da AdBlue iptal edilmiş.
• Kemer ucunda çamur, halı altında kum gibi birden fazla sel işareti var.

Bu maddeler pazarlık konusu değil. Faturası eksik bir triger ya da yağı değişmemiş bir otomatik pazarlıkla çözülebilir; kayıtla çelişen bir kilometre çözülmez.

Elektrikli araçta ek kontroller

• Yetkili serviste batarya sağlık raporu iste.
• Hızlı şarj soketini bir istasyonda dene.
• 12 volt aküyü ve yazılım güncellemesini sorgulat.

Model özelinde öne çıkan kontrol değişir. Örneğin Peugeot 3008 için kayış ölçümü, Golf ve Leon için DSG testi, Focus için Powershift testi öne çıkar.

Bu yazı bir öneridir; araca kefil değiliz. Almadan önce ekspertiz ve servis kaydı şart.